Ouders overwegen vaak om een geldsom te beleggen op naam van hun kinderen, zelfs al zijn die nog minderjarig. Dit brengt echter een aantal belangrijke juridische en praktische aandachtspunten met zich mee.
In België kan een minderjarige wel eigenaar zijn van een bankrekening of beleggingen, maar is hij of zij juridisch handelingsonbekwaam. Dat betekent dat een kind niet zelf kan beleggen of financiële beslissingen kan nemen, en dat de ouders als wettelijke vertegenwoordigers optreden. Zij openen en beheren de rekening, en nemen alle beslissingen in naam van het kind.
Dat beheer is echter niet onbeperkt. De wet verplicht ouders om het vermogen van hun minderjarige kinderen te beheren als een ‘goede huisvader’. Concreet houdt dat in dat het vermogen moet worden beschermd en dat men geen buitensporige risico’s mag nemen. Beleggingen moeten dus steeds verantwoord zijn en in het belang van het kind gebeuren. In de praktijk vertaalt zich dat vaak in een eerder defensief beleggingsprofiel, waarbij banken bijkomende beperkingen opleggen en risicovollere producten minder snel worden toegelaten.
Hoewel het op het eerste gezicht logisch lijkt om rechtstreeks op naam van het kind te beleggen, zijn er enkele belangrijke nadelen waar vaak te weinig bij stilgestaan wordt. Zo is de flexibiliteit van de ouders bij het beheer beperkt. Zodra beleggingen op naam van je kind staan, kan je die niet zomaar verkopen of vervangen. Voor belangrijke handelingen, zoals de verkoop van effecten of het herbeleggen van het vermogen, is doorgaans de toestemming van de vrederechter vereist. Dat maakt actief beheer of het aanpassen van een beleggingsstrategie in de praktijk moeilijker.
Daarnaast moet je er rekening mee houden dat van zodra je kind 18 jaar wordt, je zelf alle controle over de belegde gelden verliest. Vanaf de meerderjarigheid krijgt je kind immers automatisch de volledige beschikking over het vermogen. Als ouder verlies je op dat moment dus elke zeggenschap over de rekeningen en de beleggingen, ongeacht het bedrag of de oorspronkelijke bedoeling van de investering. Je kind kan dan vrij beslissen wat er met het geld gebeurt. Dit element verdient bijzondere aandacht, zeker wanneer het om grotere bedragen gaat of wanneer het kapitaal bedoeld is voor een specifiek doel, zoals bijvoorbeeld de aankoop van een woning.
Om die redenen kan het nuttig zijn om niet rechtstreeks op naam van je kind te beleggen, maar om het vermogen eerst op te bouwen op je eigen naam. Zo blijf je als ouder juridisch eigenaar van de beleggingen en behoud je zelf de volledige controle over de beleggingsportefeuille. Dat biedt een grotere mate van flexibiliteit, aangezien je vrij kan kopen, verkopen en herbeleggen zonder bijkomende formaliteiten of tussenkomst van de vrederechter.
Het nadeel (maar misschien ook wel voordeel) is uiteraard dat het vermogen niet automatisch toekomt aan je kind. Dat moet je zelf later nog organiseren, bijvoorbeeld via een bankgift of een notariële schenking. Wanneer je die overdracht doet bepaal je zelf, wanneer je daar de tijd rijp voor acht.
Die overdracht brengt ook enkele fiscale aandachtspunten met zich mee. Wanneer je gelden of effecten schenkt aan je kind, kan dat via een zogenaamde bankgift, waarbij geen onmiddellijke belasting verschuldigd is. Een doeltreffende manier om een bankgift en eventuele daaraan gekoppelde modaliteiten of voorwaarden te bewijzen, bestaat erin te werken met een intentieverklaring van de schenker, aangevuld met een ‘pacte adjoint’ die na de bankgift wordt opgesteld. Lees hier hoe je een bankgift correct uitvoert.
Wel geldt er een belangrijke voorwaarde: als je als schenker binnen een bepaalde periode (in Vlaanderen vijf jaar) overlijdt, is er alsnog erfbelasting verschuldigd op de geschonken som. Om dit te vermijden kan je de schenkingsdocumenten laten registreren of werken met een notariële schenking. Er is dan meteen schenkbelasting verschuldigd (in Vlaanderen 3% in rechte lijn), maar je vermijdt wel erfbelasting bij een overlijden, ook als dit zich voordoet binnen de vijf jaar na de schenking.
Hoe je het best vermogen opbouwt voor je kind hangt dus sterk af van het beoogde doel, het bedrag, de gewenste controle en beleggingshorizon. Een effectenrekening op naam van je kind lijkt het meest voor de hand liggend, maar kent enkele belangrijke beperkingen. Een goede voorafgaande analyse van de structuur, de fiscale impact en de mate van controle is essentieel om onaangename verrassingen te vermijden.
Jonas Evens
Adviseur fiscale en familiale planning