De pensioenhervorming: vijf dingen die je moet weten

De pensioenhervorming die onlangs in voege is getreden brengt heel wat veranderingen met zich mee. De wijzigingen kunnen zowel je pensioendatum als je pensioenbedrag beïnvloeden. We zetten de vijf belangrijkste aandachtspunten voor je op een rij.

1. De wettelijke pensioenleeftijd blijft ongewijzigd

De wettelijke pensioenleeftijd verandert niet en blijft afhankelijk van je geboortedatum:

65 jaar als je geboren bent vóór 1 januari 1960;
66 jaar als je geboren bent tussen 1 januari 1960 en 31 december 1963;
67 jaar als je geboren bent vanaf 1 januari 1964.

2. Strengere voorwaarden voor vervroegd pensioen

De mogelijkheid om vervroegd met pensioen te gaan, blijft bestaan. Als je voldoende loopbaanjaren kunt aantonen, kun je nog altijd:

vanaf 60 jaar met pensioen na een loopbaan van 44 jaar;
vanaf 61 jaar met pensioen na een loopbaan van 43 jaar;
vanaf 63 jaar met pensioen na een loopbaan van 42 jaar.

Definitie loopbaanjaar wordt strenger

Wat wel verandert, is het aantal gewerkte dagen dat nodig is om een jaar als loopbaanjaar te laten meetellen.

Momenteel telt elk jaar waarin je minstens 104 gewerkte of gelijkgestelde dagen hebt, mee als een loopbaanjaar. Vanaf 1 januari 2027 wordt deze voorwaarde strenger. Voor werknemers komen dan alleen nog jaren met minstens 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen in aanmerking. Deze regel geldt met terugwerkende kracht en is dus ook van toepassing op de jaren die je vóór 2027 hebt gewerkt.

Voor zelfstandigen blijven de voorwaarden ongewijzigd. Zij moeten minstens twee gewerkte of gelijkgestelde kwartalen hebben om een jaar als loopbaanjaar te laten meetellen. Voor ambtenaren wordt de voorwaarde wel strenger. Het vereiste aantal gewerkte of gelijkgestelde maanden stijgt van vier naar zes.

Door deze wijziging kan de vroegste pensioendatum voor sommigen opschuiven. Er zijn wel een aantal uitzonderings- en overgangsmaatregelen:

Voor het eerste loopbaanjaar volstaan 104 gewerkte dagen als werknemer, twee kwartalen als zelfstandige of vier maanden als ambtenaar.
De wijziging heeft geen invloed op je pensioendatum als je vóór 2027 al aan de voorwaarden voor vervroegd pensioen voldoet.
Ben je geboren vóór 1966 en kun je nog niet met pensioen? Dan wordt je pensioendatum met maximaal één jaar uitgesteld.
Ben je geboren in 1966? Dan ga je maximaal twee jaar later met pensioen dan oorspronkelijk gepland.

Reserve- en balansdagen

Als werknemer beschik je tijdens je volledige loopbaan over vijf reservedagen. Daarmee kunnen kleine tekorten worden aangevuld in jaren waarin je slechts enkele dagen tekortkomt om de vereiste 156 dagen te bereiken. De reservedagen worden automatisch op de voordeligste manier ingezet. Je kunt ze wel niet gebruiken om tijdens je eerste loopbaanjaar aan de vereiste 104 dagen te komen.

Daarnaast is er een beschermingsmaatregel voor werknemers die halftijds werken met schommelende uurroosters. Daardoor kunnen zij in sommige jaren net minder dan 156 dagen en in andere jaren iets meer dan 156 dagen hebben. De zogenaamde balansdagen maken het mogelijk om jaren met een tekort aan te vullen met het overschot uit andere jaren.

3. Nieuwe mogelijkheid om vervroegd met pensioen te gaan vanaf 60 jaar

De hervorming voert ook een nieuwe mogelijkheid in om na een lange loopbaan vervroegd met pensioen te gaan.

Vanaf 2027 kun je op 60 jaar met pensioen als je 42 loopbaanjaren met telkens minstens 234 effectief gewerkte dagen kunt aantonen. Voor deze nieuwe regeling worden tijdelijke werkloosheid, moederschapsrust en geboorteverlof gelijkgesteld met een gewerkte periode. Periodes van ziekte en werkloosheid tellen niet mee.

De uitzonderingsmaatregel van 104 gewerkte dagen tijdens het eerste loopbaanjaar geldt hier niet. Ook reserve- en balansdagen kunnen niet worden ingezet om aan deze nieuwe voorwaarde te voldoen.

4. Pensioenmalus: vermindering pensioenbedrag bij vervroegd pensioen

Wie vanaf 2027 vervroegd met pensioen gaat, ontvangt een lager pensioenbedrag, tenzij aan twee specifieke voorwaarden is voldaan:

Ten eerste moet je een loopbaan van minstens 35 jaar kunnen aantonen, waarvan elk jaar minstens 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen (= 2 kwartalen als zelfstandige) bevat.
Daarnaast moet je over je volledige loopbaan samen 020 gewerkte of gelijkgestelde dagen (= 90 kwartalen als zelfstandige) kunnen voorleggen.

Hierbij worden o.a. zorgverlof, moederschapsverlof, geboorteverlof, ziekte en tijdelijke werkloosheid gelijkgesteld als gewerkte periodes. Gewone werkloosheid wordt niet gelijkgesteld.

Heb je in bepaalde jaren minder dan 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen? Dan kunnen die jaren worden aangevuld met reserve- en balansdagen. De reservedagen tellen echter niet mee voor de tweede voorwaarde van 7.020 dagen over je volledige loopbaan.

Voldoe je niet aan deze voorwaarden en neem je toch vervroegd pensioen op? Dan wordt je pensioen voor elk jaar dat je vóór je wettelijke pensioenleeftijd met pensioen gaat, verlaagd met een percentage dat afhangt van je geboortejaar.

Voorbeeld: An gaat in 2028 op haar 63^ste met pensioen. Om haar werk te kunnen combineren met haar gezin, heeft ze altijd halftijds gewerkt. Ze heeft een loopbaan van 42 jaar met telkens 156 effectief gewerkte dagen, maar slechts 6.552 gewerkte dagen in haar volledige loopbaan. An is geboren in 1965. Haar wettelijk pensioenbedrag daalt met 6% (3 x 2%), aangezien ze in 2028 drie jaar vroeger met pensioen gaat dan haar wettelijke pensioendatum.

De pensioenmalus kan je vermijden door langer te werken, totdat de voorwaarden voldaan zijn. In sommige gevallen betekent dit dat je tot de wettelijke pensioenleeftijd actief zal moeten blijven.

Kun je vóór 2027 al met pensioen gaan, maar blijf je toch verder werken tot een latere datum? Dan wordt het malussysteem niet toegepast.

5. Pensioenbonus: verhoging van pensioen bij uitstel pensioen na de wettelijke pensioenleeftijd

Vanaf 2027 treedt er een nieuw bonussysteem in werking voor wie zijn pensioen uitstelt tot na de wettelijke pensioenleeftijd. Gaat je pensioen pas in vanaf 2027 of later? Dan kan de opbouw van de bonus al sinds begin 2026 starten.

Voor de pensioenbonus gelden dezelfde twee voorwaarden als voor de pensioenmalus:

Ten eerste moet je een loopbaan van 35 jaar kunnen aantonen. Elk van die jaren moet minstens 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen bevatten. Voor zelfstandigen komt dit overeen met twee kwartalen
Ten tweede moet je over je volledige loopbaan samen 7.020 gewerkte of gelijkgestelde dagen (= 90 kwartalen als zelfstandige) kunnen voorleggen.

Hierbij worden o.a. zorgverlof, moederschapsverlof, geboorteverlof en tijdelijke werkloosheid gelijkgesteld als gewerkte dag. Ziekte en gewone werkloosheid worden niet gelijkgesteld. Ook reserve- en balansdagen tellen niet mee om aan deze voorwaarden te voldoen.

Het bonussysteem houdt in dat je pensioenbedrag, voor elk jaar dat je je pensioen uitstelt na je wettelijke pensioenleeftijd, verhoogd wordt met een percentage dat afhangt van je geboortejaar: